พระสุวรรณมาลา (ทองคำถัก) 
คือ ศิราภรณ์อันงดงามที่สะท้อนถึงศิลปะ และวัฒนธรรมอันสูงส่งของราชสำนักอยุธยา โดยเฉพาะในยุคต้นของราชอาณาจักร ซึ่งสิ่งประดิษฐ์นี้มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมเป็นอย่างยิ่ง
.
พระสุวรรณมาลา 
ถูกค้นพบในกรุพระปรางค์วัดราชบูรณะ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ซึ่งเป็นหนึ่งในกรุสมบัติที่เก็บรักษาทรัพย์สินและเครื่องราชูปโภคของกษัตริย์สมัยอยุธยาไว้ ปัจจุบันพระสุวรรณมาลาชิ้นนี้ถูกเก็บรักษาและจัดแสดงที่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ 
เจ้าสามพระยา โดยสันนิษฐานว่าพระสุวรรณมาลาดังกล่าว มีอายุย้อนไปถึงสมัยอยุธยาตอนต้น (ประมาณปี พ.ศ. 1967)
.
ตามเอกสารโบราณและกฎมณเฑียรบาลในสมัยสมเด็จพระเจ้าอู่ทอง การสวมใส่พระสุวรรณมาลาถูกกำหนดอย่างเคร่งครัด โดยจำกัดให้เฉพาะบุคคลที่มีพระอิสริยยศในราชสำนัก เช่น
1. พระมาลามวยหางหงส์ : สำหรับพระราชเทวี หรือ พระอรรคชายา
2. พระสุพรรณมาลา: สำหรับ สมเด็จพระอรรคมเหสี
พระสุวรรณมาลานี้ จึงเป็นเครื่องหมายแห่งสถานะและอำนาจที่สะท้อนความสำคัญของสตรีในราชสำนัก โดยมีลักษณะคล้ายหมวกทรงกลม ถักด้วย
.
ทองคำสานเป็นแห ขนาดความสูง 11.5 เชนติเมตร กว้าง 18 เชนติเมตร บริเวณด้านบนตรงกลางถูกถักเป็นลวดลายดอกจันทน์กลีบประดับกระจก แต่ละช่องจะมีลวดลายดอกไม้ ด้านข้างเป็นลายประจำยามในกรอบ สี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน
.
ส่วนโค้งและด้านหลังนั้นทำเป็นขอบเว้าเป็นการเว้นรอบมุ่มพระเกศาซึ่งจะรวบเกล้าต่ำอยู่ตรงท้ายท้อย นอกจากนี้ รอบพระสุวรรณมาลาจะเป็นขอบทองขลิบเป็นแผ่นเล็กๆ ส่วนบนคาดแผ่นทองเป็นแนวเล็ก 3 แนว
.
ลวดลายและศิลปกรรม พระสุวรรณมาลาทองคำถัก เป็นงานฝีมือที่วิจิตรตระการตา โดดเด่นด้วยลวดลายไทยโบราณที่เป็นเอกลักษณ์ เช่น
ลายกระหนกก้านขด : สะท้อนถึงความอ่อนช้อยงดงามของศิลปะไทย
ลายประจำยาม : ลวดลายที่มักพบในศิลปะและสถาปัตยกรรมอยุธยา
ลายดอกจัน หรือดอกจันทน์ : สื่อถึงความงดงามของธรรมชาติ
ดอกไม้ประดิษฐ์ : แสดงถึงความคิดสร้างสรรค์และการประณีตของช่างฝีมือ
.
พระสุวรรณมาลา ไม่เพียงแต่เป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่ช่วยให้เราเข้าใจวัฒนธรรมและวิถีชีวิตในราชสำนักอยุธยา แต่ยังสะท้อนถึงความสามารถทางศิลปะและงานช่างของคนไทยในอดีต ซึ่งยังคงมีอิทธิพลต่อการสร้างงานศิลป์ในยุคปัจจุบัน
.
พระสุวรรณมาลา (ทองคำถัก) จึงเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่สะท้อนถึงความรุ่งเรืองของสมัยอยุธยา และยังคงเป็นที่ชื่นชมในฐานะศิลปวัตถุที่ทรงคุณค่าอย่างสูงในประวัติศาสตร์ไทย
