ย่านถนนอิสรภาพนับว่าเป็นอีกหนึ่งถนนที่เต็มไปด้วยความหลากหลายทางวัฒนธรรม และชุมชนหลากเชื้อชาติที่อยู่รวมกันในธนบุรี เราสามารถพบได้ตั้งแต่ “บ้านลาว” ที่ตั้งอยู่ใกล้กันกับ “บ้านมอญ” แล้วพอเดินออกมาถนนใหญ่ก็จะเจอกับ “บ้านแขก”
แขกในถนนอิสรภาพ ไม่ได้มีเพียงแค่ชาวมุสลิมซุนนีย์ หากแต่ยังมีมุสลิมชีอะห์ ที่อาศัยอยู่ร่วมกัน ซึ่งมุสลิมชีอะห์ที่ถนนอิสรภาพนี้ก็ปรากฏทั้งกลุ่มดาวูดีโบราที่มีกูโบร์อยู่บนถนนเส้นนี้ไปจนถึงกลุ่มเจ้าเซ็นที่อาศัยอยู่กันหลายกุฎีในถิ่นย่าน “เจริญพาศน์” ด้วย
ชื่อของเจริญพาศน์ในปัจจุบันนี้ตั้งขึ้นตามชื่อของสะพานเจริญพาศน์ที่ทอดข้ามคลองบางกอกใหญ่เข้ามาซึ่งสร้างขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 6 ที่เชิงสะพานเจริญพาศน์ฝั่งเขตบางกอกใหญ่นี้เป็นที่ตั้งของชุมชนแขกเจ้าเซ็นที่เรียกได้ว่าเก่าแก่เป็นอันดับต้น ๆ อีกแห่งหนึ่งในธนบุรี ที่ซึ่งแขกเจ้าเซ็นอพยพลงมาจากกรุงศรีอยุธยาและตั้งชุมชนอยู่เคียงกันกับชุมชนซุนนีย์ที่มีอยู่ก่อนหน้าอย่างมัสยิดต้นสน ซึ่งมีกุฎีเจ้าเซ็นอยู่หลายแห่งทั้งกุฎีเจริญพาศน์ ไปจนถึงสุเหร่าที่ใหม่กว่าอย่างมัสยิดผดุงธรรมอิสลามด้วย
งานสถาปัตยกรรมของกุฎี-สุเหร่าในพื้นที่เจริญพาศน์เราจะพบว่าเป็นงานสถาปัตยกรรมที่มีองค์ประกอบของงานสถาปัตยกรรมแบบเปอร์เซียอิหร่านผนวกรวมผสมผสานกันไป อย่างเช่นที่กุฎีเจริญพาศน์นี้ ถึงแม้ว่ากุฎีหลังปัจจุบันจะถูกสร้างขึ้นมาใหม่ แต่ก็เป็นการรื้อสร้างใหม่โดยคงสถาปัตยกรรมดั้งเดิมเอาไว้ โดยเป็นงานสถาปัตยกรรมที่ผสมระหว่างไทยและเปอร์เซีย มีลักษณะเป็นเรือนหลังคาปั้นหยา โดยรายละเอียดอิทธิพลเปอร์เซียจะอยู่ที่ลวดลายประดับเป็นส่วนใหญ่ มีการเจาะช่องรูปดาว ตกแต่งด้วยเครื่องกระเบื้องเคลือบโทนสีฟ้า คราม เขียว น้ำเงิน ซึ่งเป็นชุดโทนสีที่นิยมในเปอร์เซียหลังสมัยกาหลิบแห่งแบกแดดด้วย นอกจากนี้ยังมีลวดลายต่าง ๆ ที่เป็นลายพฤกษาและลายอักษรวิจิตร ซึ่งหลายๆ ลวดลายก็เป็นลวดลายอย่างที่พบในงานเปอร์เซียอิหร่านด้วย
นอกเหนือจากกุฎีเจริญพาศน์แล้ว ที่มัสยิดผดุงธรรมอิสลามเองถึงแม้ว่าจะเป็นมัสยิดที่ใหม่กว่าแต่ก็ปรากฏให้เห็นถึงอิทธิพลของรูปแบบงานเปอร์เซียอิหร่านในสถาปัตยกรรมด้วยเหมือนกัน นับตั้งแต่ด้านหน้าของมัสยิดที่มีลักษณะเป็นซุ้มโค้งยอดแหลมสูง ประดับด้วยงานกระเบื้องเคลือบสีน้ำเงินอันเขียนเป็นลายพฤกษาและลายอักษรวิจิตร ซึ่งเป็นลักษณะสถาปัตยกรรมที่ดูอิหร่านมาก ๆ การตกแต่งด้านในของที่มัสยิดผดุงธรรมอิสลามอาจจะไม่ได้หวือหวา แต่ก็เรียบง่ายด้วยการใส่องค์ประกอบความเป็นงานเปอร์เซียเข้าไปทีละน้อยทั้งในส่วนของซุ้มเมียะหร็อบ และกรอบซุ้มอื่น ๆ ภายใน
ต้องพูดตามตรงว่าการเข้าถึงกลุ่มเจ้าเซ็นในไทยนั้นเป็นเรื่องยากมากถ้าหากไม่ได้มีคนภายในชุมชนเป็นคนพาเข้าไป ทำให้อะไร ๆ ที่น่าสนใจภายในชุมชนแขกเจ้าเซ็นเป็นอะไรที่ดูเข้าถึงได้ยากมาก อย่างงานพิธีต่าง ๆ เช่นพิธีมะหะหร่ำหรืออาชูรอเองก็ไม่ได้เป็นพิธีเปิดที่ใครจะไปดูก็ได้ เว้นเสียแต่ว่าจะมีคนในชุมชนอนุญาตและพาเข้าไปดู
#สุดโปรด#ชุมชน#ประวัติศาสตร์#ธนบุรี#กรุงเทพ#มุสลิม#วัฒนธรรม#ท้องถิ่น#BBL#BangkokBank#ธนาคารกรุงเทพ
