สวัสดี “ศรีเทพ” เมืองมรดกโลกแห่งใหม่ของไทย

#ที่โปรด ขอแสดงความยินดีกับ “อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ” แหล่งโบราณคดียุคทวารวดี มรดกโลกแห่งใหม่ของไทยหลังจากที่ไทยเราว่างเว้นจากการได้รับมรดกโลกทางวัฒนธรรมมานานถึง 31 ปี ซึ่งมีแหล่งโบราณคดีบ้านเชียง เป็นมรดกโลกแหล่งสุดท้ายก่อนหน้านี้ของไทย โดยศรีเทพจะเป็นวาระประชุมที่ 31 จากทั้งหมด 53 วาระ ซึ่งได้รับเลือกให้เป็นมรดกโลกสด ๆ ร้อน เมื่อเวลาราว 15.30 น. ที่ผ่านมาใน Criteria ของมรดกโลกที่ 2 และ 3 และไม่มีเสียงคัดค้านใด ๆ ส่วนรายละเอียดมรดกโลกนั้นมีอะไรบ้าง เราไปดูกันเลย

ส่วนที่ทางไทยได้เสนอให้ได้รับพิจารณาเป็นมรดกโลกนั้นมีอยู่ด้วยกันสองส่วน คือส่วนของอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพและพื้นที่โดยรอบ และส่วนของเขาถมอรัตน์ ซึ่งเป็นศาสนสถานและภูเขาศักดิ์สิทธิ์นอกคูเมืองศรีเทพ โดยศรีเทพนับว่าเป็นมรดกทางวัฒนธรรมแหล่งที่ 4 ของไทยต่อจาก สุโขทัย, อยุธยา, และบ้านเชียง

ในส่วนของอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพนั้นเป็นพื้นที่ที่มีลักษณะพิเศษคือเป็น “เมืองซ้อนเมือง” โดยผังของศรีเทพเป็นผังที่มีคูน้ำคันดินล้อมรอบ แบ่งออกเป็น 2 ชั้น คือเมืองนอก(ผังเหลี่ยม)และเมืองใน(ผังกลม) นอกจากนี้ในส่วนของโบราณสถานยังปรากฏทั้งโบราณสถานแบบปรางค์ขอม และโบราณสถานทวารวดีเดิม เช่นเขาคลังใน นอกจากนี้ยังเป็นพื้นที่ที่มีการขุดค้นพบประติมากรรมเทวรูปรุ่นเก่าซึ่งปรากฏลักษณะของประติมากรรมสกุลช่างศรีเทพ ที่มีลักษณะเด่นอย่างการเป็นประติมากรรมลอยตัวในท่ายืนตริภังค์ และมีสีหน้าที่หลากหลาย โดยหนึ่งในประติมากรรมศรีเทพที่มีชื่อเสียงได้แก่ประติมากรรมสุริยเทพซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงการนับถือศาสนาพราหมณ์และการติดต่อกับอินเดีย อีกทั้งยังมีพื้นที่ของสระแก้วสระขวัญซึ่งเป็นหนึ่งในแหล่งน้ำศักดิ์สิทธิ์ที่ใช้ในพระราชพิธีถือน้ำพระพิพัฒน์สัตยาด้วย

นอกจากนี้ยังมีโบราณสถานสำคัญอย่างเขาคลังนอก ซึ่งเป็นศาสนสถานขนาดใหญ่ในรูปแบบมหาสถูปที่ปรากฏรูปแบบการใช้งานในฐานะมหาวิหารด้วย โดยเป็นศาสนสถานในนิกายมหายานซึ่งแสดงผังของมณฑลจักรวาลดูคล้ายกับบุโรพุทโธที่เกาะชวา อีกทั้งศาสนสถานในนิกายมหายานยังไปปรากฏที่ถ้ำเขาถมอรัตน์ด้วย ซึ่งนับว่าเป็นอีกหนึ่งวัดถ้ำเก่าแก่ในสมัยทวารวดีที่มีรูปสลักนูนต่ำมากมายอีกทั้งบางรูปสลักยังมีลักษณะที่ใกล้เคียงกับศิลปะกำพงพระในกัมพูชาด้วย

สำหรับศรีเทพนั้นได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานของชาติเมื่อปี 2478 ซึ่งทำให้การศึกษาทางด้านโบราณคดีศรีเทพเกิดขึ้นมากมายทั้งจากนักวิชาการชาวไทยอย่าง ศาสตราจารย์ มจ.สุภัทรดิศ ดิศกุล และนักวิชาการต่างชาติอย่าง ศาสตราจารย์ ฌอง บวสเซอลิเยร์ ซึ่งมีการศึกษาต่อยอดเรื่อยมาจนมีการเสนอชื่อเข้า

เป็นมรดกโลกก่อนที่จะได้เข้าการประชุมและรับเลือกเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรมอย่างเป็นทางการ สร้างความภาคภูมิใจและชื่นชมยินดีให้กับทั้งนักโบราณคดีที่ทำงานอย่างขันแข็ง ตลอดจนชาวเพชรบูรณ์และชาวไทยคนอื่น ๆ ที่รักและชื่นชมในงานประวัติศาสตร์และโบราณคดี เมื่อศรีเทพได้เป็นมรดกโลกแล้ว หน้าที่ต่อไปก็คือการรักษามรดกโลกแห่งนี้ต่อไปไม่ให้ถูกถอดถอนออกในอนาคต