ภาคอีสานนับว่าเป็นอีกหนึ่งพื้นที่เก่าแก่ที่ค้นพบร่องรอยอารยธรรมต่าง ๆ มากมาย หนึ่งในนั้นก็คือกลุ่มก้อนวัฒนธรรมทวารวดีที่ชุมชนโบราณรับเอามา ที่สำคัญก็ยกตัวอย่างเช่นฟ้าแดดสงยางในจังหวัดกาฬสินธุ์ ซึ่งเป็นชุมชนโบราณทีดำรงอยู่ต่อเนื่องตั้งต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์เป็นต้นมา ในปัจจุบันนี้ฟ้าแดดสงยางอาจจะหลงเหลือเพียงแค่ซากโบราณสถาน แต่ในส่วนของสิ่งที่ขุดพบได้ไปอยู๋ในพิพิธภัณฑ์ ซึ่งหนึ่งในผลงานชิ้นเอกจากฟ้าแดดสงยางที่จัดแสดงในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติขอนแก่น ก็คือ “เสมาพิมพาพิลาป”
เมืองฟ้าแดดสงยางมีการขุดค้นพบใบเสมาในอารยธรรมทวารวดีเป็นจำนวนมาก และขึ้นทะเบียนกับกรมศิลปากรไม่น้อยกว่า 130 แผ่นสะท้อนให้เห็นถึงบทบาทของพื้นที่วัดในฟ้าแดดสงยางที่น่าจะมีจำนวนมากมาย เสมาเหล่านั้นมีทั้งที่แกะสลักลวดลายและไม่แกะสลัก โดยงานแกะสลักชิ้นนี้ แกะเป็นเรื่องราวของพิมพาพิลาปที่มีที่มาจากพุทธประวัตินี่เอง
เหตุการณ์ดังกล่าวเป็นเหตุการณ์หลังจากที่พระพุทธเจ้าตรัสรู้ และได้เสด็จคืนกรุงกบิลพัสดุ์เพื่อโปรดพระประยูรญาติ ครั้นเมื่อพระพุทธเจ้าเสด็จมาหาพระนางพิมพากับพระโอรสพระนางพิมพาก็กรรแสงไห้ด้วยความเศร้า น้อยใจว่าพระพุทธเจ้าทรงทิ้งพระนางไปบวช ซึ่งพระพุทธเจ้าก็โปรดแสดงธรรมจนพระนางพิมพาคลายโศกและบรรลุพระโสดาบัน เหตุการณ์นี้ถูกถ่ายทอดในงานศิลปกรรมเนื่องในศาสนาพุทธจำนวนหนึ่ง ไม่ว่าจะเป็นจิตรกรรมฝาผนัง ไปจนถึงเสมานี้
ใบเสมาพิมพาพิลาปเป้นใบเสมาหินทราย กำหนดอายุในสมัยทวารวดีราวพุทธศตวรรษที่ 14-16 ขุดพบที่เมืองฟ้าแดดสงยาง และถูกนำมาจัดแสดงที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติขอนแก่น นับว่าเป็นอีกหนึ่งโบรารวัตถุสำคัญของภาคอีสานที่น่าไปชมถึงที่อีกชิ้นหนึ่งเลยทีเดียว…
