“หลวงพ่อช่วยที เถิดพ่อศรีพุทธชินราช ช่วยดลใจเป็นใยสวาท ส่งเนื้อเย็นมาเป็นขวัญตา” เนื้อหาจากเพลง “พิษรักพิษณุโลก” นี้ นับว่าเป็นอีกหนึ่งสิ่งที่สะท้อนให้เห็นถึงความเชื่อของผู้คนในลุ่มน้ำยมที่มีต่อพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์คู๋บ้านคู่เมืองพิษณุโลกอย่าง “พระพุทธชินราช” ได้เป็นอย่างดี
ประวัติของพระพุทธชินราชไม่ได้มีแน่ชัดนัก แต่ก็พอจะมีเนื้อหาในพงศาวดารเหนือที่เขียนขึ้นในสมัยหลังระบุว่ากษัตริย์เชียงแสนพระนามพระเจ้าศรีธรรมไตรปิฎกเป็นผู้สร้าง พร้อมกับเมืองพิษณุโลก พระพุทธชินสีห์ และพระศรีศาสดา เนื้อหาในพงศาวดารเหนือค่อนข้างได้รับการชำระและนำเสนอใหม่ในช่วงรัตนโกสินทร์หลายต่อหลายครั้ง ไม่ว่าจะผ่านพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯก็ดี ผ่านสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวร์ก็ดี หรือผ่านกรมพระยาดำรงฯก็ดี
ในส่วนของกรมพระยาดำรงนั้นได้ใช้รูปแบบศิลปะในการอธิบายโดยระบุว่าพระพุทธชินราชเป็นศิลปะสุโขทัย และน่าจะเป็นช่างคนเดียวกันกับที่สร้างพระพุทธชินสีห์ แต่คนละช่างกับที่สร้างพระศรีศาสดา และสันนิษฐานว่าสร้างขึ้นในรัชสมัยของพระมหาธรรมราชาที่ 1 (ลิไทย) โดยประทานหตุผลว่าพระเจ้าศรีธรรมไตรปิฎกในพงศาวดารเหนือนั้นก็หมายถึงพระมหาธรรมราชานี่เอง
นอกเหนือจากการสันนิษฐานของกรมพระยาดำรงที่สร้างให้เกิดแนวคิดใหม่แล้ว ก็ยังมีการสันนิษฐานของอาจารย์พิชญา สุ่มจินดา ที่ให้ความเห็นว่าถูกสร้างมาในสมยัอยุธยาเหมือนกันโดยอ้างอิงจากศิลปกรรมซุ้มเรือนแก้วนี่เอง แต่โดยส่วนใหญ่แล้วผู้คนยึดแนวคิดของกรมพระยาดำรงฯกัน และมองว่าซุ้มเรือนแก้วเป็นอะไรที่สร้างขึ้นมาในสมัยหลังได้ในแง่ของการบูรณะถวายใหม่
พระพุทธชินราชก็เหมือนกับพระพุทธรูปองค์อื่น ๆ ในฝ่ายเหนือที่เคยมีความคิดว่าจะย้ายลงมายังกรุงเทพ แต่ทั้งนี้ไม่ได้เกิดขึ้นจริง โดยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู๋หัว ได้ทรงโปรดที่จะให้จำลองขึ้นมาใหม่ไว้ที่วัดเบญจมบพิตร แทนที่จะเป็นการชะลอลงมาจากทางเหนือ เพราะมองว่าเป็นพระคู่บ้านคู่เมือง และจะทำให้ประชาชนเสียใจเหมือนเมื่อครั้งที่สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพอัญเชิญพระพุทธชินสีห์ลงมา
#ที่โปรดepisodeเที่ยวกัน#พิษณุโลก#พระพุทธชินราช#วัด#ประวัติศาสตร์#BBL#BangkokBank#ธนาคารกรุงเทพ
