ถ้าพูดถึงสิ่งมีชีวิตดึกดำบรรพ์อย่างไดโนเสาร์แล้วล่ะก็ ผู้คนส่วนใหญ่อาจจะรู้จักและคุ้นเคยกันไปอย่างดีผ่านสื่อต่าง ๆ ที่มีการพูดถึงสิ่งมีชีวิตแห่งปางบรรพ์นี้ แต่คนไทยเราได้มีโอกาสพบเห็นไดโนเสาร์จริง ๆ ในประเทศตั้งแต่เมื่อไหร่กันนะ? วันนี้ #ที่โปรด จึงจะขอพาย้อนรอยไปตามดูแรกครั้งเรามีไดโนเสาร์กันที่ดินแดนแห่งไดโนเสาร์อย่าง “ภูเวียง” กัน
กล่าวกันว่าการค้นพบไดโนเสาร์ตัวแรกของโลกนั้นเกิดขึ้นราวศตวรรษที่ 19 โดยชาวอังกฤษซึ่งปลุกกระแสความสนใจในศาสตร์แห่งบรรพชีวินวิทยาไม่แพ้กับศาสตร์ของโบราณคดีที่ได้รับความสนใจเป็นอย่างสูงในศตวรรษที่ 18 ส่วนสำหรับในประเทศไทยนั้น มีการค้นพบไดโนเสาร์ตัวแรกโดยนักธรณีวิทยาชาวไทยอย่างคุณสุธรรม แย้มนิยม ซึ่งได้เข้าร่วมสำรวจทางธรณีวิทยากับคณะสำรวจจากสหรัฐอเมริกาในเทือกเขาภูเวียง โดยไดโนเสาร์ที่ค้นพบนั้นป็นไดโนเสาร์สายพันธุ์ซอริสเซียในกลุ่มซอโรพอด (เรียกง่าย ๆ ว่าไดโนเสาร์คอยาว)
การค้นพบฟอสซิลในเทือกเขาภูเวียงได้สร้างความตื่นตาตื่นใจเป็นอย่างมาก มีการร่วมมือกับนักบรรพชีวินจากฝรั่งเศสเพื่อทำการศึกษาค้นคว้าย่างต่อเนื่อง ซึ่งพบว่าฟอสซิลส่วนใหญ่ในภูเวียงเป็นไดโนเสาร์จากยุคต้นครีเตรเซียส ซึ่งก็ได้มีการค้นพบไดโนเสาร์สายพันธุ์ใหม่ซึ่งได้รับการตั้งชื่อตามพระนามของกรมสมเด็จพระเทพฯว่า “ภูเวียงโกซอรัส สิรินธรเน” ตลอดจนไดโนเสาร์สายพันธุ์ใหม่ในกลุ่มสไปโนซอรัสอย่าง “สยามโมซอรัส สุธีธรนี” และไดโนเสาร์รูปร่างนกกระจอกเทศอย่าง “กินรีไมมัส” ด้วย นอกจากนั้นในหลุมขุดค้นที่ 9 ก็ยังค้นพบไดโนเสาร์ตระกูลที.เร็กซ์.สายพันธุ์ใหม่อย่าง “สยามโมไทรันนัส อิสานเอนซิส” ซึ่งสันนิษฐานว่าเป็นสายพันธุ์ทีเร็กซ์ที่เก่าแก่ที่สุดด้วย (อย่างไรก็ดีในปัจจุบันมีการศึกษาและให้ความเห็นว่าไดโนเสาร์สายพันธุ์ดังกล่าวอาจจะเป็นสายพันธุ์อัลโลซอรัสมากกว่าไทแรนโนซอรัส)
การค้นพบไดโนเสาร์สายพันธุ์ใหม่จำนวนมากในพื้นที่ของประเทศไทยได้สะท้อนให้เห็นถึงความเก่าแก่ของพื้นที่ โดยเฉพาะในภาคอีสานซึ่งเป็นชั้นธรณีเก่าแก่ที่สำคัญของภูมิภาคและมีความหลากหลายทางชีวภาพด้วย ซึ่งชื่อเสียงของแหล่งขุดค้นได้ทำให้มีนักท่องเที่ยวจำนวนมากเดินทางมาเยี่ยมชม และมีการจัดทำดูแลจนกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวสำคัญในเขตอุทยานแห่งชาติภูเวียงด้วย และได้มีการจัดสร้างอาคารพิพิธภัณฑ์เพื่อส่งต่อความรู้ทางด้านธรณีวิทยาและบรรพชีวินวิทยาให้แก่ผู้ที่สนใจได้มาศึกษาค้นคว้ากัน โดยจัดตั้งพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูเวียงและเปิดทำการตั้งแต่ปี 2544 ซึ่งก็ได้มีการผลักดันให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวสำคัญของจังหวัดด้วย
